أبو علي سينا

174

قراضه طبيعيات ( فارسى )

مىكردند او [ يعنى ابو حاتم مظفر اسفزارى ] كرد و گويند مدت [ ظ : مدتى از ] عمر خود را در صرف آن عمل كرد و چون خازن [ سلطان اعظم سنجر ] از آن خبر يافت از ظهور خيانت خويش انديشيد و آن ميزان را نيست گردانيد چون آگاهى بحكيم ابو المظفر [ ظ : ابو حاتم المظفر ] رسيد از اندوه بمرد . » . نيز رش : المقتطف ، موضع مذكور ص 436 . در باب ميزان الماء ( كه آن را بنامهاى ميزان ارشميدس و ترازوى ارشميدس و ميزان طبيعى و ميزان الماء و ميزان غشّ و عيار و ترازوى آب و ميزان الحكمه و ترازوى حكمت خوانده‌اند ) در فصل چهارم ترجمهء فارسى كتاب ميزان الحكمهء ابو الفتح عبد الرحمن منصور خازنى آمده است : « . . . و بعد از آن [ يعنى بعد از ارشميدس ] بروزگار مأمون خليفه از متأخران سديد [ ظ : سند ] بن على و يوحنّا يوسف و احمد بن فضل المسّاح در آن نظر كردند و در آن سخن گفتند و در روزگار سامانيان محمد بن زكرياى طبيب در آن رسالهء ساخت و آن را ميزان طبيعى نام نهاد و در جملهء كتاب اثنى عشر كه در صنعت كيميا ساخته است بياورد و در روزگار دولت ديالمه ابن عميد وزير بود و بعد از او شيخ ابو على سينا در آن نظر كردند و بگفتند كه در هر مركّبى از هر يكى چند است امّا هيچ كتاب نساختند و در روزگار خاندان سلطان محمود سبكتكين ( ره ) ابو ريحان بيرونى در آن نظر كرد و رسالهء بساخت و بعد از آن در اين دولت قاهره [ يعنى دولت سلجوقيان ] امام ابو حفص « 1 » عمر الخيامى در آن نظر كرد و بر درستى

--> ( 1 ) - چنين است در ترجمهء فارسى و در متن عربى كتاب خازنى ، و مشهور در كنيهء حكيم « ابو الفتح » است .